İçeriğe geç

Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru · 0501 611 27 41 · drmunirekarabaskuru.com

Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru , ana sayfa
Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru

Diyabet (Şeker Hastalığı) Takibi

Diyabet ve gizli şeker (prediyabet) tanısı, tedavi planı ve düzenli kontrollerle takip.

Diyabet (şeker hastalığı), vücudun kan şekerini (glukoz) düzenleyemediği ve kan şekerinin uzun süre normalin üzerinde seyrettiği süreğen bir metabolizma hastalığıdır. Türkiye'de erişkinlerin önemli bir bölümünü etkileyen diyabet, çoğu zaman yıllarca belirgin bir şikâyet vermeden ilerleyebilir. Bu yüzden erken tanı, düzenli takip ve kişiye uygun bir tedavi planı, hastalığın uzun vadeli etkilerini azaltmanın temelidir. Manisa'daki muayenehanemizde iç hastalıkları uzmanı Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru, diyabet ve gizli şeker (prediyabet) tanısı, tedavisi ve takibini randevuyla yapmaktadır.

Diyabet nedir, neden önemlidir?

Yediğimiz besinlerdeki karbonhidratlar sindirildikten sonra glukoza dönüşür ve kana geçer. Pankreastan salgılanan insülin hormonu, bu glukozun hücrelere girip enerji olarak kullanılmasını sağlar. İnsülin yeterince üretilmediğinde ya da vücut insüline yeterli yanıt veremediğinde (insülin direnci) glukoz kanda birikir. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri; göz, böbrek, sinirler, kalp ve damarlar üzerinde zamanla hasar oluşturabilir.

Diyabet türleri

  • Tip 2 diyabet: Erişkinlerde en sık görülen türdür. İnsülin direnci ve zamanla azalan insülin salgısıyla gelişir; fazla kilo, hareketsizlik ve aile öyküsü önemli risk etkenleridir.
  • Tip 1 diyabet: Bağışıklık sisteminin insülin üreten hücrelere zarar vermesiyle ortaya çıkar; genellikle çocukluk ve genç erişkinlikte başlar ve insülin tedavisi gerektirir.
  • Gebelik diyabeti: Gebelikte ortaya çıkan şeker yüksekliğidir; doğumdan sonra da düzenli kontrol gerektirir, çünkü ileride tip 2 diyabet riskini artırır.
  • Prediyabet (gizli şeker): Kan şekerinin normalin üzerinde ancak diyabet sınırının altında olduğu dönemdir. Bu evrede yapılan yaşam tarzı değişiklikleri diyabete ilerlemeyi geciktirebilir.

Diyabetin belirtileri nelerdir?

Belirtiler kan şekerinin ne kadar yüksek olduğuna göre değişir; tip 2 diyabette hiç belirti olmayabilir. Aşağıdaki şikâyetlerden biri ya da birkaçı varsa kan şekerinizi kontrol ettirmeniz önerilir:

  • Sık idrara çıkma, özellikle gece idrara kalkma
  • Aşırı susama ve ağız kuruluğu
  • Açıklanamayan kilo kaybı ya da sürekli açlık hissi
  • Halsizlik, çabuk yorulma
  • Bulanık görme
  • Yaraların geç iyileşmesi, sık tekrarlayan idrar yolu, cilt ya da genital enfeksiyonlar
  • El ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma
Kan şekeri ölçüm cihazı (glukometre) ile parmak ucundan şeker ölçümüEvde parmak ucundan yapılan şeker ölçümleri, tedavinin etkisini izlemek için muayenede birlikte değerlendirilir.

Kimler risk altındadır?

Şikâyeti olmasa da aşağıdaki gruplarda kan şekerinin belirli aralıklarla kontrol edilmesi önerilir:

  • Fazla kilolu ya da bel çevresi geniş olanlar
  • Anne, baba ya da kardeşinde diyabet bulunanlar
  • Yüksek tansiyonu, kolesterol ya da trigliserit yüksekliği olanlar
  • Daha önce gebelik diyabeti geçirmiş ya da iri bebek doğurmuş kadınlar
  • Polikistik over sendromu olanlar
  • Hareketsiz yaşayanlar ve 40 yaş üzerindeki erişkinler

Diyabet tanısı nasıl konur?

Tanı, tek bir ölçüme değil laboratuvar tahlillerine ve gerektiğinde tekrarlanan ölçümlere dayanır. Genel kabul gören tanı ölçütleri şunlardır:

  • Açlık kan şekeri: En az 8 saatlik açlıktan sonra 126 mg/dl ve üzeri
  • HbA1c: Son 2–3 ayın ortalama şekerini yansıtan bu tahlilde %6,5 ve üzeri
  • Şeker yükleme testi (OGTT): 75 gram glukoz içildikten 2 saat sonra 200 mg/dl ve üzeri
  • Rastgele kan şekeri: Tipik belirtilerle birlikte günün herhangi bir saatinde 200 mg/dl ve üzeri

Açlık kan şekerinin 100–125 mg/dl, HbA1c'nin %5,7–6,4 aralığında olması prediyabeti düşündürür. Belirti olmadığında tanı için sonucun başka bir gün tekrarlanması gerekebilir. Hangi tahlilin sizin için uygun olduğuna muayenede karar verilir.

Muayenede neler yapılır?

İlk muayenede şikâyetleriniz, aile öykünüz, beslenme ve hareket alışkanlıklarınız ile kullandığınız ilaçlar ayrıntılı olarak değerlendirilir. Tansiyon, kilo ve bel çevresi ölçülür; ayaklarınız ve gerekirse diğer sistemler muayene edilir. Kan şekeri ve HbA1c'nin yanında böbrek fonksiyonları, idrarda protein (albümin) atılımı, kan yağları ve karaciğer tahlilleri gibi tetkiklerle diyabetin organlara etkisi araştırılır. Diyabet çoğu zaman yüksek tansiyon ve kolesterol yüksekliği ile birlikte görüldüğü için bu durumlar da aynı muayenede ele alınır.

Diyabet tedavisi nasıl planlanır?

Diyabet tedavisi herkes için aynı değildir. Yaşınız, diyabetin türü ve süresi, eşlik eden hastalıklarınız, kilonuz ve günlük yaşamınız göz önünde bulundurularak kişiye özel hedefler belirlenir. Tedavi genellikle şu basamakları kapsar:

  • Beslenme düzeni: Yasak listelerinden çok sürdürülebilir bir düzen hedeflenir; öğün düzeni, porsiyon kontrolü, lifli besinler ve rafine şeker ile işlenmiş gıdaların azaltılması önerilir.
  • Fiziksel aktivite: Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz, insülin duyarlılığını artırır.
  • Kilo yönetimi: Fazla kilolu kişilerde vücut ağırlığının %5–10 kadar azalması bile kan şekeri kontrolüne belirgin katkı sağlayabilir.
  • İlaç tedavisi: Gerektiğinde ağızdan alınan ilaçlar, iğne şeklinde ilaçlar ya da insülin tedavisi planlanır. İlaçların nasıl ve ne zaman kullanılacağı, olası yan etkileri ayrıntılı olarak anlatılır.

Diyabette düzenli takip

Diyabet ömür boyu süren ancak iyi yönetilebilen bir hastalıktır. Takipte amaç, kan şekerini hedef aralıkta tutarken organ hasarını önlemek ya da erken fark etmektir:

  • HbA1c, hedefe ulaşılana kadar genellikle 3 ayda bir, hedefte olanlarda 6 ayda bir kontrol edilir.
  • Böbrek fonksiyonları ve idrarda albümin en az yılda bir kez değerlendirilir.
  • Yılda bir göz dibi muayenesi için göz hastalıkları uzmanına yönlendirme yapılır.
  • Ayaklar her kontrolde gözden geçirilir; his kaybı, yara ve dolaşım sorunları araştırılır.
  • Tansiyon ve kan yağları hedefleri birlikte izlenir.

Evde şeker ölçümü yapıyorsanız ölçüm kayıtlarınızı kontrollere getirmeniz, tedavinin etkisini değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Ne zaman hemen başvurmalısınız?

Titreme, terleme, çarpıntı ve bilinç bulanıklığı gibi düşük şeker (hipoglisemi) belirtileri; çok yüksek şeker ölçümleriyle birlikte bulantı, kusma, karın ağrısı, aşırı susama ya da bilinç değişikliği acil değerlendirme gerektirir. Bu durumlarda beklemeden en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.

Manisa'da diyabet muayenesi için randevu

Diyabet ya da prediyabet tanınız varsa, kan şekeriniz daha önce yüksek çıktıysa ya da risk grubundaysanız düzenli kontrol için randevu alabilirsiniz. Muayeneye gelirken son tahlil sonuçlarınızı, kullandığınız ilaçların listesini ve varsa evde yaptığınız şeker ölçümlerinin kayıtlarını getirmeniz önerilir. Genel sağlık durumunuzu birlikte değerlendirmek isterseniz check-up ve genel sağlık kontrolü sayfamıza da göz atabilirsiniz. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir ya da 0501 611 27 41 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size uygun tedavi, hekim muayenesinin ardından belirlenir.

Sıkça sorulan sorular

Açlık kan şekerim 110 çıktı, diyabet miyim?
Açlık kan şekerinin 100–125 mg/dl arasında olması genellikle prediyabeti (gizli şeker) düşündürür; diyabet tanısı için 126 mg/dl ve üzeri değerler aranır. Kesin değerlendirme için HbA1c gibi ek tahliller ve muayene gerekir.
HbA1c tahlili için aç gelmem gerekir mi?
HbA1c son 2–3 ayın ortalama şekerini gösterdiği için açlık gerektirmez. Ancak aynı gün açlık kan şekeri ya da kan yağları da bakılacaksa 8–12 saatlik açlık istenebilir; bu bilgi randevu sırasında verilir.
Prediyabet tedavi edilebilir mi?
Prediyabet evresinde düzenli egzersiz, beslenme düzeni ve fazla kilonun azaltılması diyabete ilerlemeyi geciktirebilir ya da önleyebilir. Bazı kişilerde hekim gerekli görürse ilaç tedavisi de planlanabilir; düzenli kontrol önemlidir.
Diyabet takibine ne sıklıkla gelmeliyim?
Kontrol aralığı kişiye göre belirlenir. Kan şekeri hedefte olmayanlarda genellikle 3 ayda bir, hedefte olanlarda 6 ayda bir kontrol önerilir; göz, böbrek ve ayak değerlendirmeleri ise en az yılda bir yapılır.
Hemen Ara WhatsApp (yeni sekmede açılır) Randevu Al

Randevu

Bilgilerinizi bırakın; size uygun gün ve saati teyit etmek için sizi arayalım. Lütfen bu forma sağlık bilgisi yazmayın.