Reflü, mide ağrısı, şişkinlik ve bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler gibi şikâyetlerde ilk değerlendirme.
Mide yanması, reflü, hazımsızlık, şişkinlik, karın ağrısı, kabızlık ya da ishal gibi sindirim sistemi şikâyetleri, hekime başvurmanın en sık nedenlerindendir. Bu şikâyetlerin çoğu beslenme alışkanlıkları, stres ya da geçici sorunlarla ilişkilidir; ancak bazıları tedavi gerektiren bir hastalığın habercisi olabilir. Doğru yaklaşım, şikâyetin özelliklerini ve eşlik eden bulguları birlikte değerlendirerek gereksiz tetkiklerden kaçınmak ve gerektiğinde ileri incelemeyi geciktirmemektir. Manisa'daki muayenehanemizde iç hastalıkları uzmanı Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru, sindirim sistemi şikâyetlerinin ilk değerlendirmesini, tedavisini ve takibini randevuyla yapmaktadır; endoskopi gibi ileri inceleme gereken durumlarda ilgili bölüme yönlendirme yapılır.
Sık görülen sindirim sistemi şikâyetleri
Reflü ve mide yanması
Gastroözofageal reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır. Göğüs kemiğinin arkasında yanma, ağza acı ya da ekşi su gelmesi, geğirme, ses kısıklığı ve özellikle gece ortaya çıkan kuru öksürük sık belirtilerdir. Ağır ve geç saatte yenen yemekler, fazla kilo, sigara, alkol, çay-kahve ve acılı yiyecekler şikâyetleri artırabilir.
Hazımsızlık (dispepsi) ve gastrit
Midenin üst kısmında ağrı ya da yanma, yemekten sonra erken doyma ve dolgunluk hissi dispepsi olarak adlandırılır. Midenin iç yüzünün iltihabı olan gastrit ve mide-on iki parmak bağırsağı ülserinin önemli nedenlerinden biri Helicobacter pylori adlı bakteridir. Uzun süreli ağrı kesici (NSAİİ) kullanımı da mideye zarar verebilir.
Şişkinlik, gaz ve huzursuz bağırsak
Şişkinlik ve gaz çok yaygın şikâyetlerdir. Huzursuz bağırsak sendromunda karın ağrısı ya da rahatsızlık hissine kabızlık, ishal ya da ikisinin dönüşümlü olarak görüldüğü bağırsak alışkanlığı değişiklikleri eşlik eder; şikâyetler stresle artabilir. Laktoz (süt şekeri) intoleransı ve çölyak hastalığı da benzer şikâyetlere yol açabilir ve basit tahlillerle araştırılabilir.
Kabızlık ve ishal
Kabızlık çoğu zaman yetersiz lif ve sıvı alımı ile hareketsizlikle ilişkilidir; bazı ilaçlar ve tiroid bezinin az çalışması da kabızlığa yol açabilir. Birkaç günde geçen ishaller genellikle enfeksiyonlara bağlıdır; dört haftadan uzun süren ishal ise ayrıntılı değerlendirme gerektirir.
Karın ağrısının yeri, süresi ve yemekle ilişkisi, nedeninin anlaşılmasında en önemli ipuçlarındandır.Hangi belirtiler beklememenizi gerektirir?
Aşağıdaki “alarm belirtileri”nden biri varsa şikâyetiniz hafif olsa bile vakit kaybetmeden muayene olmanız önemlidir:
- İstemeden ve açıklanamayan kilo kaybı
- Yutma güçlüğü ya da yutarken ağrı
- Kan kusma, kahve telvesi gibi kusma, siyah-katran renkli ya da kanlı dışkı
- Demir eksikliği anemisi (kansızlık)
- Sürekli kusma
- Ateş, sarılık ya da karında ele gelen kitle
- 45–50 yaşından sonra ilk kez başlayan şikâyetler ve bağırsak alışkanlığında kalıcı değişiklik
- Ailede mide ya da kalın bağırsak kanseri öyküsü
Şiddetli ve aniden başlayan karın ağrısı, kan kusma ya da bol miktarda kanlı dışkılama acil durumdur; bu durumda en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.
Muayenede neler yapılır?
Sindirim sistemi şikâyetlerinde en değerli bilgi, ayrıntılı bir öyküden elde edilir. Şikâyetlerinizin ne zaman başladığı, ne sıklıkla olduğu, yemekle, açlıkla ya da stresle ilişkisi, dışkılama alışkanlığınız, kullandığınız ilaçlar ve aile öykünüz sorgulanır; ardından karın muayenesi yapılır. Gerekli görüldüğünde şu tetkikler planlanabilir:
- Tam kan sayımı, demir ve B12 düzeyleri
- Karaciğer ve pankreas tahlilleri, kan şekeri ve tiroid fonksiyonları
- Helicobacter pylori için nefes testi ya da dışkıda antijen testi
- Çölyak hastalığı için kan tahlili
- Dışkıda gizli kan ve gerektiğinde dışkı incelemeleri
- Karın ultrasonu (safra kesesi taşı, karaciğer yağlanması gibi durumlar için)
Alarm belirtisi olan, yaşı ya da risk etkenleri nedeniyle ileri inceleme gereken hastalarda endoskopi ya da kolonoskopi için gastroenteroloji bölümüne yönlendirme yapılır.
Tedavi nasıl planlanır?
Tedavi, saptanan nedene göre belirlenir. Reflü ve gastritte mide asidini azaltan ilaçlar, Helicobacter pylori saptanan hastalarda belirli bir süre kullanılan antibiyotik kombinasyonları, huzursuz bağırsak sendromunda ise beslenme düzenlemeleri ve şikâyete yönelik ilaçlar kullanılabilir. Mide koruyucu ilaçların gereğinden uzun süre kullanılması önerilmez; tedavinin süresi ve kesilme şekli hekiminizle birlikte planlanmalıdır. Helicobacter pylori tedavisinden sonra bakterinin temizlendiğini göstermek için kontrol testi yapılması önerilir.
Günlük yaşamda sindirimi rahatlatacak öneriler
- Az ve sık yiyin; akşam yemeğini yatmadan en az 2–3 saat önce bitirin.
- Reflünüz varsa yatağınızın baş tarafını hafifçe yükseltin.
- Yağlı, kızartma ve çok baharatlı yiyecekleri, gazlı içecekleri ve aşırı çay-kahve tüketimini sınırlayın.
- Kabızlıkta lifli besinleri (sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller) ve su tüketimini artırın, düzenli yürüyüş yapın.
- Sigarayı bırakın, alkolü sınırlayın ve fazla kiloyu azaltın.
- Ağrı kesicileri gerekmedikçe ve hekiminize danışmadan uzun süre kullanmayın.
- Hangi yiyeceklerin şikâyetlerinizi artırdığını not almanız muayenede yol gösterici olur.
Manisa'da sindirim şikâyetleri için randevu
Sürekli ya da sık tekrarlayan mide yanması, reflü, şişkinlik, karın ağrısı veya bağırsak alışkanlığınızda değişiklik varsa muayene için randevu alabilirsiniz. Gelirken kullandığınız ilaçların listesini ve önceki tahlil, ultrason ya da endoskopi sonuçlarınızı getirmeniz önerilir. Kan tahlili planlanabileceği için randevu sırasında aç gelmeniz gerekip gerekmediği size bildirilir. Genel sağlık durumunuzun da gözden geçirilmesini istiyorsanız check-up ve genel sağlık kontrolü sayfamıza göz atabilirsiniz. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir ya da 0501 611 27 41 numaralı telefonu arayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size uygun tedavi, hekim muayenesinin ardından belirlenir.
