İçeriğe geç

Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru · 0501 611 27 41 · drmunirekarabaskuru.com

Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru , ana sayfa
Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru

Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)

Tansiyon yüksekliğinin tanısı, nedenlerinin araştırılması, tedavi planı ve düzenli takibi.

Yüksek tansiyon (hipertansiyon), atardamarlardaki kan basıncının sürekli olarak normalin üzerinde seyretmesidir. Erişkinlerde en sık görülen süreğen hastalıklardan biridir ve çoğu zaman hiçbir belirti vermez. Bu nedenle “sessiz hastalık” olarak da anılır: Kişi kendini iyi hissederken yıllar içinde kalp, damar, böbrek, göz ve beyin sağlığı etkilenebilir. Manisa'daki muayenehanemizde iç hastalıkları uzmanı Uzm. Dr. Münire Karabaş Kuru, yüksek tansiyonun tanısını, altında yatan nedenlerin araştırılmasını, tedavi planını ve düzenli takibini randevuyla yapmaktadır.

Tansiyon değerleri ne anlama gelir?

Tansiyon iki sayıyla ifade edilir. Büyük tansiyon (sistolik basınç) kalp kasıldığında, küçük tansiyon (diyastolik basınç) ise kalp gevşediğinde damar duvarına yapılan basıncı gösterir ve milimetre cıva (mmHg) cinsinden ölçülür. Günümüzde kullanılan kılavuzlara göre genel bir çerçeve şöyledir:

  • Normal: 120/70 mmHg'nin altındaki değerler
  • Yükselmiş (sınırda): Büyük tansiyonun 120–139 ya da küçük tansiyonun 70–89 mmHg aralığında olması
  • Hipertansiyon: Muayenehanede farklı günlerde yapılan ölçümlerde 140/90 mmHg ve üzeri; evde yapılan ölçümlerin ortalamasında 135/85 mmHg ve üzeri

Tek bir yüksek ölçüm tanı için yeterli değildir. Heyecan, ağrı, kahve ya da sigara tansiyonu geçici olarak yükseltebilir. Bazı kişilerde tansiyon yalnızca muayenehanede yüksek çıkar (beyaz önlük hipertansiyonu); bazılarında ise tam tersine muayenede normal, günlük yaşamda yüksektir (maskeli hipertansiyon). Bu yüzden ev ölçümleri ve gerektiğinde 24 saatlik ambulatuvar tansiyon takibi (holter) tanıda önemli yer tutar.

Yüksek tansiyonun belirtileri

Hipertansiyonu olan kişilerin çoğunda belirgin bir şikâyet yoktur. Tansiyon çok yükseldiğinde ya da uzun süre kontrolsüz kaldığında şu belirtiler görülebilir:

  • Özellikle sabahları ense kökünde baş ağrısı
  • Baş dönmesi, kulak çınlaması
  • Görme bulanıklığı
  • Çarpıntı, nefes darlığı
  • Burun kanaması

Bu belirtilerin olmaması tansiyonun normal olduğu anlamına gelmez. Erişkinlerin tansiyonlarını belirli aralıklarla ölçtürmeleri, en kolay erken tanı yöntemidir.

Neden yüksek tansiyon olur?

Erişkinlerin büyük bölümünde belirli tek bir neden bulunmaz; bu duruma primer (esansiyel) hipertansiyon denir. Genetik yatkınlık, yaş, fazla kilo, tuzlu beslenme, hareketsizlik, alkol ve stres gibi etkenler birlikte rol oynar. Daha az sayıda hastada ise tansiyon yüksekliği başka bir hastalığa bağlıdır (sekonder hipertansiyon):

  • Böbrek hastalıkları ve böbrek damarlarında daralma
  • Böbrek üstü bezi hastalıkları (örneğin aldosteron fazlalığı)
  • Uyku apnesi
  • Tiroid hastalıkları
  • Bazı ilaçlar: ağrı kesiciler (NSAİİ), burun açıcı soğuk algınlığı ilaçları, bazı doğum kontrol hapları ve kortizon

Genç yaşta başlayan, birden yükselen ya da ilaçlara rağmen kontrol altına alınamayan tansiyonda bu nedenler ayrıca araştırılır.

Hekimin tansiyon aletiyle hastanın kan basıncını ölçmesiTansiyon ölçümü, 5 dakikalık dinlenmenin ardından oturur pozisyonda ve kol kalp hizasındayken yapılmalıdır.

Evde tansiyon nasıl doğru ölçülür?

Ev ölçümleri hem tanıda hem de tedavinin izlenmesinde çok değerlidir; ancak doğru yöntemle yapılmalıdır:

  • Koldan ölçen, doğruluğu onaylanmış bir cihaz kullanın; manşetin kol çevrenize uygun olmasına dikkat edin.
  • Ölçümden önceki 30 dakikada kahve, çay, sigara ve egzersizden kaçının; idrarınızı yapın.
  • Sırtınızı dayayarak oturun, bacak bacak üstüne atmayın ve 5 dakika dinlenin.
  • Kolunuzu kalp hizasında bir masaya yerleştirin; ölçüm sırasında konuşmayın.
  • 1–2 dakika arayla iki ölçüm yapın ve ikisini de kaydedin.
  • Kontrol öncesinde 7 gün boyunca sabah ve akşam ölçüm yapıp kayıtları muayeneye getirin.

Muayenede neler yapılır?

Muayenede tansiyonunuz her iki koldan ölçülür, ev ölçüm kayıtlarınız değerlendirilir; aile öykünüz, kullandığınız ilaçlar, tuz tüketiminiz, uyku düzeniniz ve yaşam alışkanlıklarınız sorgulanır. Fizik muayenenin yanı sıra hem sekonder nedenleri hem de tansiyonun organlar üzerindeki etkisini araştırmak için tetkikler planlanır:

  • Böbrek fonksiyonları (kreatinin), sodyum ve potasyum düzeyleri
  • İdrar tahlili ve idrarda albümin atılımı
  • Açlık kan şekeri ya da HbA1c ve kan yağları
  • Elektrokardiyografi (EKG); gerektiğinde kalp ultrasonu ve göz dibi muayenesi için yönlendirme
  • Gerekirse 24 saatlik tansiyon holteri

Hipertansiyon tedavisi

Tedavinin amacı tansiyonu kişiye uygun hedef değerlere düşürmek ve kalp krizi, inüme, böbrek yetmezliği gibi komplikasyon riskini azaltmaktır. Hedef değerler yaşa, eşlik eden hastalıklara ve ilaçların tolere edilebilmesine göre belirlenir.

Yaşam tarzı düzenlemeleri

  • Tuzu azaltın: Günlük tuz tüketiminin 5 gramın (yaklaşık bir çay kaşığı) altında tutulması önerilir. Turşu, salça, peynir, işlenmiş et ve hazır gıdalardaki gizli tuza dikkat edin.
  • Hareket edin: Haftanın çoğu günü en az 30 dakika tempolu yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapın.
  • Fazla kiloyu azaltın: Kilo kaybı tansiyonu belirgin olarak düşürebilir.
  • Sebze, meyve ve lif ağırlıklı beslenin; doymuş yağları sınırlayın.
  • Sigarayı bırakın, alkolü sınırlayın ve uyku düzeninize özen gösterin.

İlaç tedavisi

Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen tansiyon hedefe ulaşmıyorsa ya da tansiyon baştan belirgin yüksekse ilaç tedavisi planlanır. Günümüzde çoğu hastada düşük dozda, tek tablette birleştirilmiş ilaçlar tercih edilebilmektedir. Tansiyon ilaçları düzenli kullanıldığında etkilidir; tansiyonunuz normale döndü diye ilacınızı kendi kendinize bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin. Yan etki olduğunu düşünüyorsanız hekiminizle görüşün.

Düzenli takip

Tedaviye başlandıktan ya da ilaç değişikliğinden sonra ilk kontroller daha sık, tansiyon hedefe ulaştıktan sonra ise genellikle 3–6 ayda bir yapılır. Böbrek fonksiyonları, potasyum düzeyi ve diğer risk etkenleri belirli aralıklarla izlenir. Yüksek tansiyon sıklıkla diyabet ve kolesterol yüksekliği ile birlikte görüldüğü için bu durumlar da takipte birlikte ele alınır.

Ne zaman acil başvurmalısınız?

Tansiyonunuz 180/120 mmHg ve üzerindeyse ve buna göğüs ağrısı, nefes darlığı, şiddetli baş ağrısı, konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol ya da bacakta güçsüzlük veya ani görme kaybı eşlik ediyorsa beklemeden en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.

Manisa'da tansiyon muayenesi için randevu

Tansiyonunuz daha önce yüksek çıktıysa, tansiyon ilacı kullanıyor ve kontrol altında olup olmadığından emin değilseniz ya da ailenizde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa muayene için randevu alabilirsiniz. Gelirken ev ölçüm kayıtlarınızı, kullandığınız ilaçların listesini ve önceki tahlil sonuçlarınızı getirmeniz önerilir. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir ya da 0501 611 27 41 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size uygun tedavi, hekim muayenesinin ardından belirlenir.

Sıkça sorulan sorular

Tansiyon kaç olunca yüksek sayılır?
Muayenehanede farklı günlerde yapılan ölçümlerde 140/90 mmHg ve üzeri, evde yapılan ölçümlerin ortalamasında ise 135/85 mmHg ve üzeri değerler genel olarak hipertansiyon kabul edilir. 120–139/70–89 mmHg aralığı sınırda kabul edilir ve izlenmelidir.
Tansiyon ilacına başlarsam ömür boyu kullanmak zorunda mıyım?
Çoğu hastada tedavi uzun sürelidir. Ancak kilo verme, tuzu azaltma ve düzenli egzersiz gibi değişikliklerle bazı kişilerde ilaç dozu azaltılabilir. Bu kararı mutlaka hekiminizle birlikte verin; ilacı kendi kendinize bırakmayın.
Evde tansiyonumu ne sıklıkla ölçmeliyim?
Kontrol öncesindeki bir hafta boyunca sabah ve akşam ikiser ölçüm yapıp kaydetmeniz önerilir. Tansiyonu kontrol altında olanlarda daha seyrek ölçüm yeterli olabilir; sıklığı hekiminiz belirler.
Bilekten ölçen tansiyon aletleri güvenilir mi?
Genellikle koldan ölçen, doğruluğu onaylanmış cihazlar önerilir. Bilek cihazlarında bileğin kalp hizasında tutulmaması sonuçları değiştirebilir. Cihazınızı kontrole getirip muayenehanedeki ölçümle karşılaştırabilirsiniz.
Hemen Ara WhatsApp (yeni sekmede açılır) Randevu Al

Randevu

Bilgilerinizi bırakın; size uygun gün ve saati teyit etmek için sizi arayalım. Lütfen bu forma sağlık bilgisi yazmayın.